'Pedoseksuelen willen alles hebben en bewaren'

Bron: Trouw, 23 december 2003
Door: John Hoogerwaard

Kinderen zijn een makkelijker prooi door nieuwe technieken

Met een druk op de knop zijn internationale kinderporno-bestanden te downloaden. Bezitters van kinderporno zijn ook langs digitale weg op te sporen. Maar het opsporen van makers en slachtoffers vergt nog 'ouderwets recherchewerk'.

ENSCHEDE - Achteloos vlooit Gerrit Vleerbos door een stapel ordners. In de 100 mappen zit kinderporno, keurig gerangschikt, serie bij serie. Een jong meisje met string poseert. Tientallen foto's later is haar onderlichaam ontkleed. "Pedoseksuelen zijn echte verzamelaars", zegt de coordinator kinderporno van de politie Twente. "Deze man heeft alles netjes uitgeprint en geordend, maar toch staat alles daar op", zegt hij, wijzend op drie harddiskdrives uit de computer van de verdachte.

Vleerbos is, met collega Felix Zanderink, een van de weinige rechercheurs in Nederland die zich fulltime met kinderporno bezighouden. Door het toenemend gebruik van snelle internetverbindingen, grotere digitale opslagmethoden en verfijndere technieken is de pedoseksueel niet meer aangewezen op zijn (plaatselijke) netwerk van bekenden. Met de computer dag en nacht aan, struinen liefhebbers het gehele internet en computers van gelijkgestemden af.

"Op dit moment is er een stortvloed aan kinderporno uit Zuid-Amerika en Oost-Europa. Dat wil overigens niet zeggen dat er wereldwijd opeens veel meer kinderporno wordt geproduceerd. Het is alleen veel makkelijker te verkrijgen. Waar je vroeger in de kofferbak materiaal moest smokkelen, wordt het nu met een druk op de knop gedownload, via Kazaa bijvoorbeeld."

Ter illustratie: in 1997 werden per onderzoek gemiddeld vijfhonderd digitale bestanden aangetroffen. In 2003 ligt dit gemiddelde op 110000. Vleerbos: "Laatst hebben we bij een onderzoek 1,6 miljoen plaatjes in beslag genomen." Daar zaten vergrijsde plaatjes tussen, maar zeker ook recent materiaal.

Vleerbos grist enkele videobanden uit het rek. Op drie verschillende hoezen staat hetzelfde Deense meisje. "Alles wordt gerecycled. Als er ooit een keer een opname gemaakt is, kan deze in talloze films terugkomen." Het meisje is in Denemarken opgespoord. Bij de confrontatie met haar verleden barstte ze in huilen uit.

Door dat eindeloze hergebruik hebben slachtoffers letterlijk levenslang, zegt Vleerbos. Iemand die in zijn jonge jaren misbruikt is, kan tijdens zijn zaterdagbaantje bij de Hema opeens worden aangesproken door een pedoseksueel. 'Wil je dadelijk met me mee?' Dat is de reden dat de opsporing allereerst gericht is op slachtoffers, niet op daders. "We hadden ooit een zaak met 47 jongens. Driekwart van hen liep al bij de hulpverlening, maar geen van hen had ooit over het misbruik gepraat."

Vaak begint het onschuldig, bijvoorbeeld als jongeren reageren op een krantenadvertentie: modellen gezocht. "Dan krijgen ze eerst een reportage met kleding en telkens gaat het een stapje verder. Tot de vibrator te voorschijn komt en de jongere het gevoel heeft niet meer terug te kunnen."

Maar nieuwe technieken zorgen er ook voor dat kinderen een makkelijker prooi zijn voor kwaadwillenden. "Ouders staan daar nog te weinig bij stil. Kinderen zitten te internetten en te chatten, vaak alleen. Ondertussen kunnen pedoseksuelen ze benaderen. Het is alsof je je kind met een driewieler een achtbaans-snelweg opstuurt."

"Als je wilt, kun je met een dagje digitaal rechercheren zo tien zaken omhoog trekken. Maar dan heb je de verspreiders, en niet de makers of slachtoffers. Willen we dat? Vergelijk het met de war on drugs in Amerika. Iedereen wordt aangepakt, het kost enorm veel menskracht, maar er is nog evenveel drugs verkrijgbaar en het is nauwelijks duurder geworden, eerder goedkoper."

De opsporing is tijdrovend, ondanks een slim computerprogramma dat bij onderzoeken reeds bekend materiaal uit nieuwe inbeslagnames filtert. Want opsporing van makers en slachtoffers is nog steeds 'ouderwets' recherchewerk. "Aan de stopcontacten kun je soms zien waar in de wereld het vandaan komt. Je kijkt naar de inrichting van de kamer. Die koekoeksklok die twaalf uur wijst, heb ik die niet eerder gezien? Zo leg je dan verbanden."

Het is ook een misvatting, zegt Vleerbos, dat iemand op internet of Kazaa anoniem is. Iedereen is te achterhalen, al kost het soms veel tijd en moeite. "Wat doen sommigen? Die gaan naar Thailand en maken daar een filmpje. Vervolgens mailen ze dat naar Lutjebroek en spoelen ze het origineel in Thailand door het toilet. Toch laten ze hoe dan ook sporen na als ze mailen en het thuis opslaan. Pedoseksuelen willen alles hebben en gooien zelden materiaal weg. Dat is hun zwakke plek."